De overheid verzamelt steeds meer informatie van demonstraties en demonstranten. Ook zijn er plannen om die dataverzameling verder uit te breiden, in de vorm van bijvoorbeeld online monitoring, observaties door de politie op straat, cameratoezicht en het opvragen van gegevens bij organisatoren. Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt dat dit mensen kan weerhouden van demonstreren. "Sommige gemeenten vragen je het hemd van het lijf, denk aan BSN-nummers en social media-accounts", vertelt Jon Schilder, emeritus-hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de VU.

Wat moet gemeente weten?

"Per gemeente verschilt het welke informatie organisatoren van demonstraties moeten opgeven", vertelt Schilder. Volgens hem hoeven gemeenten van een demonstratie-organisator alleen te weten hoeveel demonstranten verwacht worden, het onderwerp en waar ze willen demonstreren.

Angstig

"Je maakt gebruik van een grondrecht, maar als je het idee hebt dat je iets verkeerd doet, zie je toch dat mensen het niet nog een keer willen doen", ziet advocaat Jelle Klaas. Hij staat organisaties bij die worden geraakt door het verscherpte toezicht op demonstraties. "Over het algemeen merk je dat mensen die demonstraties organiseren zich meer zorgen maken. En veel van mijn cliënten durven dat niet meer."

Verkeerde informatie verzameld

"Ik kreeg een brief van de politie dat ik verdacht was van een misdrijf door op 5 november 2022 aanwezig te zijn bij de demonstratie van Extinction Rebellion op Schiphol, maar daar was ik helemaal niet", vertelt Amerikadeskundige Kirsten Verdel. 

"Het OM heeft excuses gemaakt, maar ze konden niet achterhalen hoe ze bij mij terecht zijn gekomen. En stel, ik was er geweest, dan was er informatie over mij verzameld. Dit raakt rechtstreeks aan het recht op demonstreren, op privacy en vrijheid van meningsuiting", zegt ze.

Beller Peter Domen was dit weekend bij de Rode Lijn-demonstratie. "Er heerste een prettige sfeer." Toch is zijn "geloof in de overheid meer gaan wankelen." Luisteraar Alex Godschalk vindt het niet erg dat de overheid meer informatie verzamelt over demonstranten. "Er zijn veel demonstraties waar een klein deel van wordt gekaapt door relschoppers. Ik vind het de taak van de overheid om dat in de gaten te houden."

Praat mee!

Wat vind jij van dit artikel? Deel je mening met ons en met andere lezers.